İLAÇLAMALAR HAKKINDA GENEL BİLGİ

FİZİKSEL MÜCADELE

Kapan kurulması, kovuculardan yararlanma, çöplerin kaldırılması, su birikintilerinin yok edilmesi, pencerelere tel kafes,cibinlik, kapı altlarına eşik, bina deliklerinin kapatılması, fayans, duvar ve kapı pervazları gibi yerlerdeki çatlakların kapatılması, lağım ızgaralarının sağlam olması, su ve gıda maddelerinin muhafaza altına alınması gibi haşerenin yaşam mahallerine girişini, beslenme ve barınmasını önleyici tedbirlerdir ki çok önemli ve kalıcı önlemlerdir. Böcek Bilimciye sorarsanız sizi rahatsız eden haşereye yönelik daha geniş tedbirleri açıklayacaktır.

BİYOLOJİK MÜCADELE;

Su birikintilerine larva yiyen balık, sineklerin üreme yeteneğini bozan formülasyonlar atma gibi tedbirlerdir.

KİMYASAL MÜCADELE (İLAÇLAMA)

Dört şekilde yapılabilir:

1-Üreme alanlarına larvasit uygulama;
Özellikle kara sinek ve sivri sineklerin ürediği yere yumurta ve larvalarını (kurtçuk) öldüren larvasit etkili ilaçlar atarak üremeyi durdurmaktadır, en etkili yöntemdir. İlacın cinsine ve vasata göre bunlar 10 gün ile 2 ay kadar üremeyi durdurur. Çöplükler, gübrelikler ve su birikintilerinde, foseptik ve kanalizasyonlarda çok başarılı şekilde yaz mevsimi boyunca periyodik olarak uygulanır. Burada en son teknik olan böcek gelişim düzenleyiciler tercih edilebilir.

2-Dinlenme ve barınma alanlarına yapılan kalıcı etkili uygulamaları;
Spreyleme halinde satıhlara kalıcı etkisi 1-2 ay devan eden ilaçlar metrekareye belli dozda düşecek şekilde atılır. Ancak 15-20 gün süre zarfında silinmesi gerekir. Zaman içinde ergin böceklerle yumurtasından çıkan yavrular da ilaçla temas ederek tamamı yok olur. Dikkatli ve dozunda atmak gerekir aksi halde kısa zamanda bağışıklık gelişir ve ilaç etki etmez. Yanlış uygulamalar başarısızlık nedenidir.

3-Hacimsel mücadele;
Karasinek ve sivrisinek gibi uçan haşerelerin yoğunluğunu düşürmek için açık saha uygulamasıdır. Belli saatlerde yapılmalıdır. İki ayrı şekilde uygulanır.
-Termal Fog (Sıcak Sisleme): Motorlu makinelerle bu sistem için üretilmiş ani etkili ilacı mazotla karıştırıp sıcak duman içinde ilacın belli süre havada asılı kalarak uçan haşerelerin yoğunluğunu düşürme de kullanılır. Ancak uygulayan personelin mutlak eğitimli olması gerekir.
-ULV (Soğuk Sisleme): Motorlu makinelerle kalıcı veya ani etkili, havada buharlaşan tipte ilaçları su ile seyrelterek atma işlemidir. Geniş ve malzeme yığılı kapalı alanlarda ve bazı açık alanlarda uygulanır.

4-Jel ve yemlerle mücadele;
Jel yemlerin özel tabancasıyla hamamböceği mücadelesinde kullanılmasıdır. Kimyasal etkisi ve hiçbir riski yoktur mekanı boşaltma ve hazırlık gerektirmez kalıcı etkisi uzun, kesindir.
Yemler, kemirgen kontrolünde çok kullanılır bunlara Rodentisit adı verilir. Mumblok, palet, taneli ve macun halindeki zehirli yemlerdir. Herhangi birini farenin barındığı, yuvalandığı yerlere koyarak mücadele edilir. Sürekli ve %100 başarı istenirse "İSTASYON SİSTEMİ"nin kurulması en doğru yoldur.

Eğer eviniz, apartmanınız, işyeriniz yani kısacası yaşadığınız ortam haşereler tarafından istila edilmiş ve siz de bu sorunu profesyonel yöntemlerle, profesyonel bir pest kontrol (ilaçlama) servisi ile çözmek isterseniz bir çok kilit noktaya dikkat edilmelidir. Dikkate alınması gereken genel prensipler ve aşağıda değindiğimiz problem çözüm anahtarları sizi en kolay yoldan çözüme ulaştıracaktır.


Profesyonel mücadele ile çözecekseniz;

Sorun süreklilik arz ediyorsa, yayılma eğiliminde ve çevreyi de riske ediyorsa veya risklerden korunmak istiyor, bilginizde yeterli değilse, hiç beklemeyin Profesyonel Pest Kontrol servisinin yardımını talep edin. Zira insanların profesyonel servis seçmeleri için beş önemli nedeni vardır:
Profesyonel servis:

Çok daha yönlüdür. Alternatifli ve gelişmiş programları vardır.

Yaptığının arkasındadır. Müşteri memnuniyetini esas alır.

Teknisyenleri güvenli bir metot izler.

Teknisyenleri ne yapacağını tam anlamıyla bilir.

Teknisyenleri doğru ekipmanı, doğru ilaç ve doğru yöntemle kullanır

Seçeceğiniz profesyonel pest kontrol şirketinin özellikleri neler olmalıdır?
Her ilaçlama yaptığını söyleyen kişi veya kuruluş Profesyonel Pest Kontrol servisi niteliklerini taşır mı? Bunu araştırmadan seçiminizi yapmayın ve bu nedenle işbirliği yapacağınız serviste aşağıdaki özellikleri aramanız kalite, başarı, sağlıklı hizmet, ekonomi ve doğru seçimi size getirecektir.

      Kullandığı ilaçlar ve metotları hakkında sizi aydınlatıyor mu?

       Ekonomi (Bu özelliği yalnız yukarıdaki profesyonel niteliklere sahip olanlar arasında dikkate alınız. Zira profesyonel olmayan servisin verdiği ucuz fiyat ek külfete, zahmete ve dolayısı ile zarara sebep olabilir.)

Neler yapacaksınız?

• Sorunu tanıyın ve boyutunu öğrenmeye çalışın.
• Kaynağını arayın; ne ile ve nereden geliyor, riskleri araştırın.
• Bilgi toplayıp mücadele yöntemlerini belirlemeye çalışın.
• İnceleme yaptırın ve servisinizi seçin.
• ruhsat durumu, toksisitesi, kullanma dozu nedir öğrenin.
• Uygulama sistemi, metot ve program şeklini belirleyip hazırlatın, uygulatın ve nezaret edin.
• Kontrol tarihini belirleyin ve neticeyi takip edip, değerlendirmesini yaparak sorun varsa neticelendirin.
• Daima kalıcı çözümleri tercih edin.

ÇEVRE KORUMA VE HALK SAĞLIĞINDA VEKTÖR KONTROLÜ:

Organize edilmiş toplum çalışmaları sonunda çevre sağlık koşullarını düzelterek,bireylere sağlık bilgisi vererek,bulaşıcı hastalıkları önleyerek,erken tanı ve koruyucu tedavisini sağlayacak sağlık örgütleri kurarak,toplumsal çalışmaları her bireyin sağlığını sürdürecek bir yaşam düzeyini sağlayacak biçimde geliştirerek hastalıklardan korunmayı,yaşamın uzatılmasını,beden ve ruh sağlığı ile çalışma gücünün arttırılmasını sağlayan bir bilim dalıdır.Sağlık hizmetleri genel olarak sağlığın korunması ve hastalıkların tedavisi için yapılan çalışmalar anlamında kullanılır.Bu hizmetler;
-Koruyucu hizmetleri,
-Tedavi hizmetleri,
-Rehabilitasyon hizmetleridir.
Vektör kontrolü koruyucu hizmetlerinin bir gurubu olan çevreye yönelik hizmetlerde yer alır.Çevreye yönelik hizmetlerin amacı,çevremizde sağlıgı olumsuz etkileyen biolojik,fizik ve kimyasal etkenleri yok ederek veya kişileri etkilemesini önleyerek çevreyi olumlu hale getirmektedir.Bu hizmetlere çevre sağlığı hizmetleri denir.Sanitasyon,hijyen terimleride eş anlamda kullanılmaktadır.
Çevreye yönelik sağlık hizmetleri bu konuda özel eğitim görmüş mühendis,kimyager,halk sağlığı uzmanı,veteriner,teknisyen ve benzeri meslek mensupları tarafından yürütülür.

VEKTÖRLER (HAŞERELER)

Vektörler hastalık yapan mikro organizmaları insana taşıyan, bunları insan vücuduna sokan ve insanların yaşadıkları yerleri yaşanmaz hale getiren artropot (eklem bacaklı haşereler)dir. En önemlileri ve en çok zarar verenleri HAMAM BÖCEĞİ, SİVRİSİNEKLER, KARASİNEKLER, TAHTAKURUSU, PİRE, BİT, KENE ve KURTLAR'dır.

Kemiriciler arasında ise SIÇAN ve FARE'ler sayılabilir. Vektörlerle bulaşan hastalıkların sayısı ve vektörlerin çeşitleri pekçoktur. Vektörlerin insan sağlığına yapabilecekleri zararı, başka hiç bir canlı yapamaz. Örneğin, hamam böcekleri beslenmeleri sırasında ağızlarından sıvı bir madde kusarlar. Pislik yuvalarının oluşmasında, yiyeceklerin mahvolmasında, kitap ve kumaşların harap olmasında ve çirkin görüntüleriyle birer baş belalarıdır. Aynı zamanda mekanik olarak patojen mikroorganizmaların (Hastalık yapan mikropları) taşınmasını sağlarlar ki bunlardan en önemlisi diyare (İshal) ile ilgili olanlardır. ayrıca pirelerle bulaşan veba, sivrisineklerle bulaşan sıtma ve bitle bulaşan lekeli humma gösterilebilir. Tarih boyunca çok büyük salgınlar yapan ve yüzmilyonlarca insanı öldüren bu hastalıklardan korunmanın en etkili yolu çevrede bu hastalıkları taşıyan vektörlerin uzman kadroya ve etkili ilaçlara sahip bilimsel çalışan bir ilaçlama ekibi ile ortadan kaldırılması ve önlem alınması ile mümkün olur.

Suların, toprağın ve besin maddelerinin bilinçsizce ilaçlama yapılması sonucu çevre kirlenmesi ortaya çıkmaktadır. Bu tür maddelerin zararlı etkileri, akut ve kronik zehirlenmeler yanında, mutajenik (Genetik bozukluklar), karsinojenik ( Kanserojen etki), teratojenik (Şekil bozuklukları) etkilerde olabilir. Dolayısıyla ilaçlama konusunda uzman olmayan bir kişinin rastgele bir ilaçla gelişi güzel ilaçlama yapması olumsuz sonuçlar doğurabilir.
Vektör kontrolü için ilk olarak onların yaşam sikluslarını (Evrelerini), alışkanlıklarını, yaşayış koşıllarını ve yaşam şekillerini iyi bilmek gereklidir. Yüzlerce bilim adamı vektörlerin hayatlarını, özelliklerini incelemekte ve bunlarla savaş için bize pratik bilgiler kazandırmaktadır. Bizlerde araştırma ve deneyimlerimizle vektör mücadelesine ışık tutmanın kıvancındayız.

VEKTÖR MÜCADELESİ UYGULAMA YÖNTEMLERİ
 

AÇIK ALAN UYGULAMA YÖNTEMLERİ
Uygulama yöntemlerinde seçilen herhangi bir yöntem. (Rezidüel,ULV,Termalfog), ilaçlanacak alanın özelliklerine, kullanılacak ilacın formulasyon tipine, uygulama sıklığına ve kullanılan alete uygun olmalıdır.

REZÜDEL (KALICI) UYGULAMA
Bu yöntem,genelde larvasit uygulama için kullanılsada, kapalı alanlarda, Hamamböceği, bit, pire v.b sürünen zararlılar veya açık alanlarda çöplük, gübrelik, durgun su birikintileri, çöp kutuları gibi zararlıların vasıtasıyla kullanılır.Bu uygulamada, zararlının üreme ve çoğalma ralıklarında ilacın etkili olabilmesi için zamanlama kullanılan araç ve gerece bağlı olarak DAMLA BOYUTU ve FORMÜLASYON tipine dikkat edilmelidir.Ayrıca Halk sağlığında kullanılacak bütün ilaçların aktif maddelerinin WHO tarafından kabul görülüp standardize edilmesi ve formülasyonun kendisinin Sağlık Bakanlığınca Ruhsatlandırılması gerekmektedir.

HACİM İLAÇLAMASI
Bu yöntem genellikle uçkun mücadelesi için kullanılır. Amaç o an ortamda bulunan uçkunu ortadan kaldırmaktadır.Bu nedenle mücadelenin, uçkun sayısının yoğun olduğu mevsimlerde özellikle yaz aylarında yoğun olarak sineklerin uçma zamanları göz önüne alınarak sabah tan vakti veya akşam gün batımı yapılması tam uygundur.İklim özellikleri gündüz süresi zararlının aktif dönemi,hava sıcaklığını,rüzgar yönü ve şiddeti göz önünde bulundurularak iyi bir ZAMANLAMA araç kalibrasyonuna bağlı olarak zararlının öldürülmesi ve havada asılı kalma süresiyle DAMLACIK BOYUTU ve genelde zararlılar şehirlerde 1-3m.yükseklikte uçtuğu için UYGULAMA TEKNİĞİ çok önemlidir.

TERMAL FOG (Sıcak sisleme)
Şehir ve kırsal kesimde erişkin uçkun kontrolünde kullanılır. İlaç mazot yada kerosenle karışarak aletin içinde sıcak hava karışımı ile süratle Buharlaşır. Buhar dışarda soğuk hava ile temas edince yoğunlaşıp küçük damlacıklar halinde sis bulutu oluşturarak uçkun sayısında %100 yakın bir başarı sağlar. Hacim ilaçlamaları 20 C,nin üstünde ve 4-6 KM / Saat hızla uygulanır. Daha hızlı rüzgarda uygulanmaz. Sahanın koşullarına göre, ULV ve TERMALFOG yöntemi birlikte uygulanır(MİX UYGULAMA) hacim ilaçlaması ağırlıklı olarak iki yöntemle yapılır.

ULV(Çok düşük hacimli ilaçlama)

U.L.V. NEDİR ?

U.L.V. ( Ultra Low Volume ) son derece ince püskürtme tekniği ile oluşturulan aerosol sisidir. Haşereleri yok etmede en az etken madde ile en üstün, kalıcı, etkili, gerçekçi ve en ekonomik mücadeleyi sağlar. U.LV tekniği ile oluşan zerrecikler 38,48-68,40 mikron büyüklüğündedir. Uçan ve yürüyen haşereleri anında etkiler,hızla yok eder ve çok uzun süre etki gücünü sürdürür.
U.LV. ( soğuk sisteme ) ile amaç, ilaçlı suyu ( solüsyon) havada uzun süre ( 8-10 saat) kalacak şekilde partiküllere bölerek hava ile temas süresini uzatıp ilaçlamada kesin sonuca gitmektir. İlaç damlacıkları havada rüzgarın tesiri ile yayıldığından, rüzgar faktörü önem kazanmaktadır. Rüzgarın durgun olduğu sabah ve akşam gün batımı yapılan ilaçlama özellikle uçan insektisitlerin havada yoğun olduğu saatlere rastlar. Saatte 10-15 km. hızla yapılan ilaçlama idealdir. U.LV sistemi bu değişik özelliklerinden dolayı haşere ile mücadeleni yanında, antiseptik ve deodorantların da atılmasına müsaade eder.
 

NİÇİN U.L.V. ?
1-ULV ilaçlama tekniği, dumanlama sistemine göre ilaç partiküllerinin havada çok daha fazla kalabilmesinden dolayı en az 5 misli daha fazla randıman vermektedir.
2-U.LV sistemi Dünya Sağlık Örgütü'nün onayladığı bir ilaçlama tekniğidir. Çevre dostudur.
3-Çok daha az ilaçla daha çok alamın ilaçlanması mümkündür.
4-Mazotun yan kanserojen etkisi kalkmaktadır.
5-Mazotun ekonomik külfeti ortadan kalkmaktadır.
6-Dumanlamada kapanan kapı ve pencereler U.LV sisteminde arkına bile varılmadan ilacın evlerin içine girerek iç mekanlarında sağlıklı bir şekilde ilaçlanması sağlanabilmektedir.

Açık alanlarda su ile karıştırılan ilaç araca monte edilen,büyük kapasiteli ULV aleti ile yerden ve gerektiğinde uçan zararlıların sayısını azaltmak için havadan uygulanır. Kullanılan ilacın sağlık bakanlığı onaylı ve EC (Emülsifable Concentration) formülasyon tipide olması önemlidir. Ayrıca kullanılan insektisit ekolojik dengeyi bozmamalı haşereye bağışıklık türde olmamalıdır.

UÇKUN MÜCADELESİ
LARVASİT MÜCADELE:
Haşerelerle mücadele yöntemlerinden en önemlisi larvalara karşı yapılan larvasit mücadeledir. Yapılan etkin bir larvasit mücadele ergin uçkun mücadelesini oldukça kolaylaştırır.

LARVA MÜCADELESİNDE EKİPMAN SEÇİMİ VE KULLANIMI
Hava basıncı ile çalışan sırt pulverizatörleri ile birlikte ani ve kolay yayıla bilen larvasit insektisiti ve yeteri kadar uygulama işçisi gereklidir.
Türkiyede genellikle sinek larvalarının üremeleri Mart ayının ortalarında başlayıp kasım ayının başlarına kadar sürer. Çukurova ve yörelerinde kışında üreme olduğu bilinmektedir. Bu nedenle larva mücadelesini 15-20 Mart tarihinde uygulamaya koymalı ve belli aralıklarla, ekim ayının sonuna kadar devam ettirilmelidir. Genelde gece ve gündüz sıcaklık ortalaması 18 °C veya daha üstünde iken sivrisinek culex ve anofel yumurtaları sularda gelişerek populasyonu oluştururlar

UYGULAMA YAPILACAK YERLER VE ARALIKLARI
Aşağıya, karasinek ve sivrisineklerin yaşam siklusları çıkarılmıştır. Karasinekle sivrisineklerin larvadan pupaya geçiş aşamaları 7-10 gün arasındadır. Kullanılan haşere ilacı kalıcılığı bu süreyi kapsamalıdır.
UYGULAMA ŞEKLİ
Hava basıncı ile çalışan ve 10-12 lt.lik sıvı alan pulvarizatör ile, sıvı ve dar su birikintilerinin tamamı, geniş alan kapsayan su birikintilerinin kenarları 1-1,5 m olarak ilaçlanır. Derin ve geniş alanlı su birikintilerinde uzağa atma kapasiteli olan pulvarizatörler kullanılabilir.
SİVRİSİNEK MÜCADELESİ
Anofel tipi sivrisineklerin dişileri sıtma yayılmasına neden olan zararlıdır. Erkek anofeller ve culex tipi sivrisinekler, insanı ısırarak rahatsız etmelerinin dışında bağırsak hastalıklarının mikroplarını bedenlerinde taşıyarak gıda ve gıda maddelerine bulaştırarak halk sağlığına zarar verirler bu nedenle sivrisinek mücadelesi önem arz eder. Başarılı bir mücadele için etkin bir larvasit uygulama yapılması şarttır.
REZİDÜEL SİVRİSİNEK MÜCADELESİ
Konutlarda iç duvarlar ve tavanlar uygulama için ilk yerlerdir. İnsanların sürekli bulunduğu kulübeler, hayvan barınakları, çöplükler, saçaklar, sundurmalar, mobilya altları sineklerin barınma yerleridir. Buralara, kalıcılığı olan insektisitlerle, söz gelimi tavanlar veya duvarların alt ve üst tarafları sırt pompası ile ilaçlama bantı çekilerek uygulama yapılır.
SİVRİSİNEK AÇIKALAN MÜCADELESİ
Bu mücadele, mücadele yöntemlerinde bahsedilen ULV ve thermal fog (sıcak sis) yöntemiyle uygulanır. Konut dışı alanlar, ağaç dalları, otlar duvar çatlakları, ULV ve/veya thermal fog aletiyle su ve/veya mazot veya kerosenle insektisid karıştırılarak yapılır.Bu mücadele şekli daha çok gün doğarken veya gün batımında yapılmalıdır.
Halk sağlığını direkt ilgilendiren bu konunun hassasiyeti de göz önüne alınacak olursa yapılacak hizmet taahhütünün çevreye ve insanlara zarar vermeden yürütülmesi gerekmektedir.

YÜRÜYEN HAŞERE MÜCADELESİ:

HAŞERELER
Haşereler insanların yaşadıkları ortamın en önemli faktörlerindendir. Bunlar insanlara direkt zarar verdikleri gibi dolaylı olarakta insan sağlığını tehdit ederler.Mesela güveler özellikle tekstil ürünlerinde büyük çaplarda hasar yaparlar;ürünlerin ekonomik ömrünü kısaltırlar. Aynı zamanda bit,pire ve tahta kurusu gibi parazit haşereler birçok hastalığın taşıyıcısıdırlar.Özellikle tifo,tifüs,sarılık,veba vs.. hamam böcekleride yine özellikle gıda tesislerinde hem görüntü kirliliği ve tiksinti yapmakta hemde bir çok hastalığı taşımaktadır. İnsanların bulundukları ortamlarda en fazla karşılaştığı problem hamam böcekleridir.Hamam böcekleri nem,sıcaklık yiyecek bulunan her ortamda çok çabuk üremekte ve büyük ekonomik kayıplara sebep olmaktadırlar.

Hamam böceği mücadelesi yapılmış bir yerin ilaçlamadan sonra kesinlikle temizlenmesi,böcek yumurtaları ve böcek ölülerinin ortamdan uzaklaştırılması gerekir.

YUMURTALARI
DICTYOPTERA familyasından olan bu böcekler yumurta yöntemiyle çoğalırlar ve bir yumurta paketinden 35-40 adet larva(yavru) meydana gelmektedir.Çok hızlı ürerler.Üredikleri ortamda koloniler halinde yaşarlar,yılda 8-10 defa yumurtlarlar. Dişi ergin hamam böcekleri öldükleri anda bile yumurtalarını bırakırlar.Böcek yumurtaları herhangi bir insektisitle ölmemektedir. O yüzden çoğalmalarına fırsat vermemek için larva döneminde çeşitli larvasitlerle mücadele etmek gerekir.Bu böcekler çok iyi saklanırlar,çok hızlı koşarlar ve çok hızlı ürerler. Çabuk sonuç almak için saklandıkları yerlerden çıkarmak için çeşitli cezbedici ve koku verici ilaçlarla çıkarıp; kontakt etkili ilaçlarla öldürmek gereklidir.

MÜCADALE
Böceklerle en iyi mücadele onların yaşadıkları ortamları yok etmektir. İyi bir temizlik gıda artıklarının olmaması ve en önemli faktörlerde dışarıdan taşınmamasıdır.Bu faktörler tamam olsa bile yinede bulunduğumuz ortamda özellikle gıda,nem ve sıcaklığın bulunduğu ortamlarda devamlı olarak haşere kontrolü sağlanmalıdır.haşere kontrolü periyodik yapılırsa tam sonuç alınır. Herhangi bir ortamda böceğin olmadığını var sayarsak uygun şartlar oluşursa böceğin çoğalması için gereken süre 1 aydır.
Unutmayalım ;"DOĞRU İLAÇ" , "DOĞRU UYGULAMA" ve "UYGULAMADA SÜREKLİLİK" haşere mücadelesinin temel koşullarındandır. Biz doğru ilaç ve doğru uygulama işini uzman personellerimizle çok iyi yaptığımıza inanıyoruz.Uygulamada süreklilik ise servisimizin yönlendirilmesi ve müşterilerimizin istekleri doğrultusunda gerçekleştirilmektedir.

Yürüyen Haşereler

- Alman hamamböceği ( blattella germanica )
- Amerikan hamamböceği ( periplaneta americana )
- Oriental hamamböceği ( blatta orientalis )
- Afrika hamamböceği ( supella longigulgu )

Yürüyen haşere kontrolü için;

1. Yürüyen haşere riski bulunan bölümlerde incelemeler yapılarak olası yalıtım sorunlarının giderilmesi amacıyla ilgililerle temasa geçilir.
2. Riskli bölümlere tespit monitörleri yerleştirilerek haşere türü - yoğunluğu ve barınma noktaları tespit edilir.
3. Yapılan tespitlere göre, mücadele yöntemi belirlenir. Pestisit veya haşere yemi ( jel ) uygulamaları yapılır.
4. Dışarıdan taşınma şeklinde haşere gelmesi riskine karşı ilgililerle görüşülerek önlemler alınması talep edilir.
5. Gerek mevcut populasyonu ortadan kaldırmak ve gerekse taşınma şeklinde haşere gelmesi riskine karşı aylık periyodik kontrol veya uygulamaları yapılır.

JEL YÖNTEMİYLE HAŞERE KONTROL

Jelin ağır kokusu yoktur, yani insanları ilaçlama sırasında ortamdan boşaltmak ihtiyacınız yoktur, insanla teması yoktur, jeli yiyen hamamböceği yuvasına döner ve orada ölür. Hamamböcekleri, ölü hamamböcekleriyle ve atıklarıyla da besleniyor. Dolayısıyla ölüleri yiyenler de jelden etkileniyor ve zincirleme bir reaksiyon sürüyor. Çevre ve insan için daha sağlıklı bir yöntemdir ancak bu yöntem biraz daha pahalıdır. Fakat tartmanız gereken şey, doğal olarak insan ve çevre sağlığıdır.

Diğer Zararlılar için,

İşletme açısından risk taşıyan kuş, kedi v.b. gibi zararlılar, sorunla karşılaşılması veya risk olarak görülmesi durumunda, firmamız teknik elemanları sorunun çözümü için  ve talep edilmesi durumunda gerekli  mücadele yapılmaktadır.

Sağlık ve hijyen açısından tehlike oluşturduklarında mücadele edilmekte olan zararlılar;

- Pire -Tahtakurusu- Kırkayak- Cırcırböceği - Akrep- Örümcek- Karınca- Yaban arısı- Kedi-Yılan -çiyan -çekirge-Fare vs.tüm haşere ve vektörler.

UÇAN HAŞERE MÜCADELESİ:

Uçan Haşereler

- Karasinek ( musca domestica )
- Sivrisinek ( culicidae spp. ) Vb.

Uçan haşere kontrolü için;

1. Üreme alanlarında biyolojik larvasitlerle larva mücadelesi yapılır.
2. Uçkun mücadelesi yaz döneminde açık alanda 15 günlük periyotlarla yapılır. İhtiyaç duyulması durumunda uygulama sayısı artırılır.
3. Açık alanda yapılacak olan uçkun mücadelesinde ULV makineleri ve atomizörlerle birlikte veya tek başlarına kullanılır.
4. Mücadelede, T.C. Sağlık Bakanlığından ruhsatlı ve ayrıca WHO ( Dünya Sağlık Örgütü ) tarafından tavsiye edilen ilaçlar kullanılır.
5. İlaçlar, Faaliyet Dosyası içerisinde bulunan üretici firmanın belirttiği karışım oranları şeklinde uygulanır. Örneğin; K-Othrine SC 50; 20 ml ilaç, 5 lt su karışımı 100 m² alana uygulanır.
6. İlaç kullanımının asgari seviyelerde kullanılmasının insan sağlığı açısından faydalı olması sebebiyle, kapalı alanlarda fiziksel mücadelede öngörmektedir. Ancak gerektiğinde kapalı alanlarda ULV makineleri ile uygulama yapılır.
7. İşletme içerisine uçan haşere girişini engellemek için kimyasal mücadelelerin yanı sıra, fiziksel önlemlerin alınması için işletme yetkilileri ile temas kurularak mücadelenin etkinliği artırılır. Bu bağlamda;

- Çöp noktalarının düzenlenmesi
- Çöp sirkülasyonunun hızlandırılması
- Çöp ve organik atıkların taşınmasında ve atılmasında dikkat edilmesi gereken hususlar
- Kapılara PVC şerit perdelerin takılması
- Pencere ve kapılara sinekliklerin takılması
- Gerekli olan kapılara hava perdelerinin takılması
- Gerekli olan yerlerde karanlık bölgeler oluşturulması
- Kapalı alanlarda sinek yakalama kapanlarının kullanılması
- Açık alanda çöp noktaları - kapı girişleri - yükleme / boşaltma alanları yakınlarına sinek yakalama kapanlarının kurulması
- Kapalı alanlarda kurulu bulunan mevcut Elektrikli Sinek Öldürücü cihazların yerinin ve yüksekliğinin yeniden değerlendirilmesi gibi konularda teknik elemanlarımız tarafından öneriler sunulur.

Sinek Kontrol Birimlerinin kontrol, bakım ve temizliği;

Sinek kontrol birimleri işletme içerisine uçan haşere çekmeyecek konumda ve 3 metre yükseklikte monte edilmelidir. Bu konuda işletme yetkililerine bilgi verilir ve aşağıda belirtilen bakım ve temizlik faaliyetleri gerçekleştirilir;

- Sinek Kontrol Birimlerinin ayda bir defa kontrol, bakım ve temizliği yapılır.
- Kontrollerde cihazlarda toplanan haşereler, nitelik ve nicelik bakımından değerlendirilerek, kartlara işlenir.
- Yılda bir defa UV lambaların ölçümleri yapılarak, gerekiyorsa değiştirilmesi işletme yetkililerinden istenir.

  UÇKUN KİMYASAL KONTROL YÖNTEMLERİ

İNSEKTİSİT olarak adlandırılan böcek öldürücü kimyasal ilaçlarla yapılır.

KİMYASAL İNSEKTİSİTLERİN HAŞEREYE ETKİ YOLU

Tüm kimyasal insektisitler Sinir Sistemi yolu ile etki eder.

~ Sinir Sistemi “Nöron” denilen sinir hücrelerinden oluşur.Nöronlar” Akson” denilen uzun ince yapılara sahiptir.Aksonların ucunda “Sinaps”denilen uyarı giriş-çıkış kapısı olan bölüm bulunur.Uyarılar sinaps bölgesinden Asetilkolin ile beraber bir nörondan diğerine geçer.

Nöron’un Yapısı:

~ Kimyasal insektisitler haşerenin sinir sisteminin  çalışmasını durdurarak ölümüne neden olur.Ağızdan veya deriden temasla alınması fark etmez.

~ Pretroitler nöronlara etki yapar.Nöronu bloke ederek uyarıların geçişini engeller.

~ Organofosforlar sinaps bölgelerinde etki yaparlar.Asetilkolinin çalışmasını engellerler.

BAĞIŞIKLIK
~ Bağışıklık herhangi bir haşerenin öldürücü dozdaki ilaca karşı dayanabilme veya yaşayabilme yeteneğidir.

~ Bağışıklık genetik bir olaydır.Bu yüzden bir tek haşere bir tek haşere ya doğuştan bağışıktır yada değildir.Hayatı boyunca bağışıklık yeteneği kazanamaz veya kaybedemez.

~ Bir popülasyona uygulama yapıldığında bağışık olmayan haşereler ölür,bağışık olanlar hayatta kalır ve bağışık olanların oranı artar.Bu bağışık bireyler çiftleşip “Genetik Bağışıklık Karekterini”yeni nesillere aktararak popülasyondaki bağışık birey oranını iyice yükseltirler.Halk dilinde haşere türü “Bağışıklık kazanmış olur”

BAĞIŞIKLIK FARKLI HAŞERELERDE FARKLI İLAÇLARA KARŞI KENDİNİ BİRKAÇ MEKANİZMA İLE GÖSTERİR.

1-Enzim yolu ile ilacın etkisinin yok olması;Bu bağışıklık karekterine sahip olan haşere çeşitli enzimler salgılıyarak ilacın öldürücü etkisini yok eder.

-Dehidroklorinaz enzimini salgılayarak DDT’yi

-Oksidaz enzimini salgılayarak Karbomatları ve Pretroitleri

-Hidrolaz ve Esteraz enzimini salgılayarak Organofosfatları etkisiz hale getirirler.

2-Haşerenin hedef bölgesinin dayanıklılığı;Bu bağışıklık karekterine sahip olan haşerenin ilaçtan etkilenen bölümü ilaca karşı dayanıklıdır.

-Asetilkolinesteraz enzimi Organofosfat uygulandığında

-Pretroit veya DDT uygulandığında sinir hücreleri işlevini yerine getirmeye devam edebilir.

3-İlacın haşerenin vücuduna girememesi;Bu bağışıklık karekterine sahip haşerenin vücuduna (dış deriden içeriye)ilaç girmez.Bu olay bütün ilaçlara karşı aynı biçimde gerçekleşebilir.

ÇAPRAZ BAĞIŞIKLIK

~ Tek bir insektisite karşı dirençli popülasyon aynı anda o ilaçla aynı etki yöntemini kullanan başka bir ilaca karşıda(hiç uygulanmamış olmasına rağmen)dirençli olabilir.Örneğin;bir dönem Permethrin uygulamasından sonra haşerelerin sinir hücrelerinin dayanıklı olduğu nesil oluşur.Yani artık Permethrine karşı direnç gelişir.Aynı nesile Cypermethrin veya DDT uygulaması yapıldığında popülasyonun bunlarada direnç gösterdiği görülebilir.

HAŞERE ÖLDÜRÜCÜ İLAÇLARDA ARANAN ÜSTÜN VE SEÇİCİ ÖZELLİKLER

>WHO tarafından tavsiye edilmeli,sağlık bakanlığı tarafından halk sağlığı haşere kontrolü amacı ile kullanma ruhsatı olmalı,

>Uygulama yapılacak yörede, uygulanacak haşere ilacına karşı haşereler dirençli olmamalı,

>Önerilen uygulama dozunda hedef haşere için öldürücü olmalı diğer canlılara toksik etki yapmamalı,

>Başta uygulayıcı olmak üzere ilaç tahriş edici ve iritan etki yapmamalı,

>Böcekler üzerinde uzaklaştırıcı etki yapmamalı,

>Kullanılan ilaç bitkide,toprakta,suda ve havada kolayca parçalanabilmeli(Biodegredasyona uğramalı),parçalanma ürünleri doğaya zarar vermemeli,

>İlaç formülasyonu uygulama aracına uygun olmalı,

>İlaç formülasyonunun Akut oral-Akut dermal LD50 değerleri Akut inhalasyon ile sucul canlılara LC50değerleri bilinmeli,

Tüm yukarıdaki özelliklere bağlı olarak ;

  >ETKİNLİĞİ OLMALI;tercih edilecek ilacın hedef zararlıya karşı bakanlık ruhsatına esas ,dozunda,tam etkisi olmalı,bağışık olmamalı,

>GÜVENLİĞİ OLMALI;hedef dışında kalan tüm canlılara karşı toksik etkisi hiç yada çok az olmalı,

>EKONOMİK OLMALI;birim alan/hacim maliyeti düşük olmalı,

>Ancak bu üç ana faktörü aynı anda içeren ilacı bulmak mümkün değildir.

>Sağlıklı bir dünyada yaşamanın temel koşulu doğal dengelerin korunması prensibine bağlı olduğu düşüncesi ile ilaç seçimi:

*GÜVENİRLİLİK-ETKİNLİK-MALİYET sıralamasına göre yapılmalıdır.

ENTEGRE SİVRİSİNEK KONTROLÜ

LARVA MÜCADELESİ

-Mekanik -Biyolojik -Kimyasal       yöntemlerle yapılır.

LARVA MÜCADELESİ NE ZAMAN YAPILIR?

~ 12 ay süre ile 3 ana bölümde  yapılır,

~ İlkbahar kontrol çalışmaları,

~ Kış kontrol çalışmaları,

~ Yaz kontrol çalışmaları,

KIŞ KONTROL ÇALIŞMALARI:

-Kasım-Mart ayları arasında yapılır,

-Sivrisinekler türe ve iklime bağlı olarak kışı ergin veya larva olarak geçirirler.

-Uygulamalar:Ergin sivrisineklerin barındığı ahırlar,bina bodrumları,kuyular ve foseptikler,yeni inşaatlar,terkedilmiş binalar,ağaç kovukları,umumi tuvaletler,mağaralar,çalılık ve fundalıklar,kanallar,çatılar v.b.yerlerde,

-Larvaların barındığı foseptikler,kanallar,sulama tank ve havuzları,eski otomobil lastikleri,kullanılmayan su depoları,apartman altı su birikintileri,balkonlarda kullanılmayan su bidonları ve saksılar,yeni inşaatlarda bulunan kaplar,kullanılmayan kuyu ve sarnıçlarda yapılır.

ENTEGRE KONTROL ÇALIŞMALARINA NASIL BAŞLANIR?

ERGİNE KARŞI:

~ Direnç gelişmemiş,rezidüel ve ani etkili ilaçlar tesbit edilir,

~ 30 günde bir barınma yerleri ilaçlanır,

~ REZİDÜEL UYGULAMALAR:

~ Hedef zaralının ilaçlanmış yüzeyler üstünde dinlenirken veya gezinirken antenleri,ayakları ve kanatları vasıtası ile öldürücü dozda insektisite maruz kalıp ölmeleri prensibine dayanır.

~ m2’ye 40 ml.seyrelti uygulanmalı,

~ Seyreltici içerisinde temas sonucu haşereyi öldürecek dozda insektisit mevcut olmalı,

~ İnsektisitin uzun süre kalıcılık etkisi olmalı(60-90 gün)

~ İnsektisitin uygulayıcılara hedef dışı organizmalara toksik ve iritan etkisi olmamalı,

~ İnsektisit kokusuz olmalı,leke bırakmamalı,

~ Hedef haşereye iritan etki yapmamalı,

~ Bu özelliklere uygun olan insektisitler basınçlı pulverizatörlerle  duvara 45 cm.mesafeden duvara 70-80 cm.bant oluşturacak şekilde uygulanmalıdır.

KAPALI ALAN ANİ ETKİLİ İLAÇLAMA:

 ~ Kapalı ortamda mevcut bulunan uçan,dinlenen,yürüyen haşerenin öldürülmesi için gerekli olan dozda insektisiti 5-25 mikron büyüklüğünde zerreciklerle yüklü olarak özel cihazlarla kapalı alana püskürtme esasına dayanır.

~ El tipi ulv ve sisleme cihazları ile yapılır,

~ İlaçlama alanı boş olmalıdır,

~ 1000m3’e 2 litre ‘den fazla karışım uygulanmaz,

~ Kanal ve logarlar aynı yöntemle ilaçlanır.

LARVALARA KARŞI:

~ Uzun süre rezidüel etkisi olan,dirençli olmayan larva ilaçları tesbit edilir.

~ 30 gün aralıklarla barınma yerlerine uygulama yapılır.

İLKBAHAR KONTROL ÇALIŞMALARI:

Mart-Nisan-Mayıs aylarında yapılan çalışmaları kapsar.

 LARVA KONTROLÜ

~ İLKBAHARDA MEKANİK MÜCADELE İLE BAŞLANIR;

-Kış döneminde tesbit edilen barınma yerleri ilkbaharda üreme yerlerine dönüşür,

-Bu yerler boşaltılmalı,kapakları iyi kapatılmalıdır,

-Kanallara akıntı verilmeli,çukurlar doldurulmalı,otlanma engellenmelidir.

~ İLAÇLI MÜCADELE;

-Larva üreme alanlarının yüzeyine yapılan larvaların tamamen yok edilmesine yönelik çalışmalardır,

-Hedef larvanın dirençli olmadığı,sadece hedef larvalara karşı toksik etkili diğer biyolojik türler için sıfır yada çok düşük toksik etkili çok çabuk öldürme etkisi olan larvasitler tercih edilmeli,tercihen biyolojik larvasitler kullanılmalıdır,

~ LARVASİT UYGULAMALARI;İlaç çıkış debisi ve püskürtme mesafesi bant genişliği bilinen ve denetlenebilen motorlu veya mekanik pulverizatörlerle

-Yürüyüş doğrultusunda veya

-Alan uygulaması şeklinde birkaç kuşağın üst üste bindirilmesi ile yapılır.

-Uygulamalar her 15 günde bir tekrarlanır.

YAZ KONTROL ÇALIŞMALARI;

Larva Biyolojik evrimine uygun olarak üreme alanlarına 7-10 gün aralıklarla tercihen biyolojik menşeyli ilaçlarla uygulama yapılır.

ERGİN MÜCADELESİ

AÇIK ALAN ULV VE SİSLEME UYGULAMALARI:

~ Uçan ve dinlenen haşerelere yönelik uygulamalardır,

~ Hedef haşere ile temas edecek boyuttaki ilaç damlacıklarından oluşan bir bulutun ilaçlama yapılan alandaki havayı kaplaması prensibine dayalı olarak yapılır,

~ Uygulama yapılan alanda ergin uçan veya dinlenen haşere mevcut olmalı,

~ Hedef haşere insektisite dirençli olmamalı,

~ İnsektisit iritan veya tahriş edici olmamalı,

~ Her damlacık temas esnasında vektörü öldürecek miktarda etkili madde taşımalı,

~ Hedef haşereye uygun boyutta damlacık büyüklüğü seçilmeli,

~ İstenilen damlacık büyüklüğünü üretebilen cihaz seçimi;

    Yapılan araştırmalarda;

-Uçkuna yönelik en ideal damlacık boyu 5-20 mikron,

-Dinlenen haşereye yönelik damlacık boyutu 5-100 mikron,

-Larvaya yönelik damlacık boyutu 50-200 mikron olarak tesbit edilmiştir.

~ Uçkun mücadelesinde damlacıklar hedef haşerelerle temas edecek derecede buharlaşmadan havada asılı kalabilmeli bu amaçla seyreltici olarak ,

-Kaynama noktası 3000C ‘nin üzerinde,

-Fitotoksik olmayan,

-Kerosen veya su bazlı formülasyonlara %12 oranında USP Propilen Glikol kullanıldığında 5-25 mikron çapındaki zerreciğin buharlaşma süresi 8-16 dakika uzar.

~ İlaçlama sırasında çevre koşullarının uygun olması;

-Rüzgar hızının 0,3-1,5 m/sn ‘den fazla veya düşük olmaması,

-Havanın yağışlı olmaması,

-Yer sıcaklığının hava sıcaklığından daha düşük olması,

-İlaçlama sabah ve akşam saatlerinde yapılmalıdır.

~ İlaçlama yapılan alanın olabildiğince ilaçla kaplanmasının temin edilmesi için;

-Araçüstü ULV uygulamalarında 0,5 lt/ha.

-Araçüstü sisleme uygulamalarında 5 lt/ha.

-Spreyleme ve larvasit uygulamalarında 100 lt/ha.ilaç uygulanmalıdır.

YÜZEY ALAN UYGULAMALARI

~ Açık alanda dinlenen ergin sivrisinek,ergin karasinek ve karasinek larvalarını öldürecek insektisit dozu ile yüklü 50-200 mikron çapındaki damlacıkların hedeflenen yüzeylere püskürtülmesi esasına dayanır,

~ Uygulama sırasında m2’ye 10-20 ml. Karışım püskürtülmeli,ilaçlanan yüzeyde ve çevrede hedef dışı canlı bulunmamalı,

~ Uygulama karasineğin harekette olduğu sabah kuşluk  saatinde yapılmalıdır.

KONTROL ÇALIŞMALARININ SONUŞLARININ DEĞERLENDİRİLMESİ

~ Tüm barınma ve üreme alanları önceden tespit edilmiş ve bir haritada kayıt edilmiş olmalıdır,

~ Yapılan uygulama periyotları harita üzerinde işaretlenmelidir,

~ Herhangi bir zaman içerisinde üreme yerlerinde yapılan kontrolde 3-4 devre larva bulunmamalıdır.

İLAÇ UYGULAMA İŞÇİLERİNİN PESTİSİTLERE MARUZİYETLERİ

~ Uygulama işçilerinin vücutları pestisite 3 yoldan maruz kalır;

1-Deri yolu ile,

2-Solunum yolu ile,

3-Ağızdan(sindirim)yolu ile maruz kalırlar.

İlaç Etiketleri;

~ İşçiler uygulayacakları ilaçların etiketlerini okumadan kesinlikle karışım yapmamalı ve uygulamamalı,

~ İlk yardım ve uyarılar bölümünde yazılı tüm bilgileri öğrenmelidirler,

~ İlaç kapları ve karışım hazırlama;

~ Ağzı kapalı ve sızdırmaz olduğu uygulayıcı tarafından kontrol edilmeli,akıntı ve sızıntı olan kaplar sağlam kaplara aktarılarak imha edilmeli,

~ İş bitiminde kullanılan tüm malzeme özel yıkama bölümünde yıkanıp kaldırılmalı,

~ Boş ambalajlar iyice yıkanıp özel imha deposunda muhafaza edilmeli,

~ Çalışırken;

~ Ellerinizi ağzınıza,gözlerinize sürmeyiniz,

~ Tuvalete gitmeden,bir şey yiyip içmeden ellerinizi sabunlu su ile iyice yıkayınız,

~ Çalışma sırasında sigara içmeyiniz,ağızdan hiçbir gıda almayınız.

~ Uygularken;

~ Yiyecek ve içecek maddeleri uygulama ortamından uzaklaştırılmalı veya sızdırmaz şekilde kapatılmalıdır,

~ Uygulama sırasında eldiven,gözlük,şapka,koruyucu elbise,toz maskeleri kullanılmalı,

~ Kapalı alan uygulamalarında ortamda hiçbir canlı kalmamış olduğu tespit edilmeli ,loğusa anne yatalak,astım hastalarının bulunduğu kapalı alanlar ilaçlanmamalıdır,

~ İlacın etiketinde önerilen dozdan fazla karışım(kapalı alanda 40 ml./m2,açık alanda 20 ml./m2,larvasit uygulamalarında 10 ml./m2)püskürtülmemelidir.

~ Boş Kapların İmhası;

~ Kağıt ve mukavva karton ambalajları uygun ortamda yakılmalı,

~ Plastik ve metal varilleri asgari 3-4 defa suyla çalkaladıktan sonra çöp kutusu,saksı veya petrol taşıma kabı olarak kullanılabilir.Asla başka amaçla kullanılmamalıdır.

  UÇKUN BİYOLOJİK KONTROL YÖNTEMLERİ

1~ PATOJEN AJANLARIN KULLANILMASI

-Bacil menşeyli ilaç uygulamaları,

-Bazı bakteri,virüs ve mantarların kullanılması(Henüz araştırma aşamasındadır)

2~ PREDATÖRLER

-Kuş,kurbağa,kertenkele ve bazı balıklar

3~ YAPAY GENETİK DEĞİŞİKLİKLER

-Gelişmeyi düzenleyen hormon esaslı ilaç uygulamaları

-Bacil esaslı biyolojik kontrol ilaçları:

1)Bacillus sphericus

2)Bacillus thurigiensis:Şu özelliklerden dolayı B.thurigiensis dünyada en çok tercih edilen biyolojik ilaçtır.

---Hedef seçici özelliği vardır(yalnız sivrisinek larvalarına etkilidir)diğer canlılara toksik etkisi yoktur,

---Hedef canlılar B.thurigiensis’e direnç göstermezler,

---Doğal besin zincirini olumsuz etkilemez,

---Çok kısa zamanda etkisini gösterir ve parçalanarak birikime neden olmaz.

-Predatörler:

Doğal denge içerisinde bazı sucul kuşlar, Gambusia gibi etçil balıklar,kurbağalar larvalarla beslendiklerinden zaralıların üreyip çoğalmasını dengelerler.

~ Gelişmeyi düzenleyici hormonlar:

Başkalaşım dönemine sahip zararlının;

-Herhangi bir döneminden bir üst dönemine geçmesini engelleyen Gençlik hormonları,

-Başkalaşım döneminde gömlek değiştirmesini engelleyen Kitin hormonları.

PESTİSİT ZEHİRLENMELERİ

~ Bulaşık giysilerle dolaşmak,bulaşık elleri yıkamamak,çalışma sırasında ağızdan gıda tüketmek v.b. durumlar ile kazaen bulaşık kapları kullanım,gıdayı yeme v.b. durumlarda akut zehirlenme meydana gelir.

~ Uygulama yerlerine çok yakın bulunan insanların vücuttaki yağ dokularında bazı grup insektisitler birikir ve kronik zehirlenmeye neden olur.

1-Ani Zehirlenme Belirtileri:Vücut salgıları aşırı derecede artar,terleme,baş dönmesi,görme bozukluğu,karın ağrısı,bulantı,kusma görülür.

2-Uzun Süreli Zehirlenme Belirtileri:Kansızlık,saç dökülmesi,deri döküntüleri,karaciğer ve böbrek rahatsızlıkları şeklinde ortaya çıkar,

İLK YARDIM:

1-İlaçla temas sona erdirilir,hasta açık havaya çıkarılır,

2-a)Deri yolu ile zehirlenmede elbiseler çıkartılır bulaşmış organlar bol sabunlu su ile yıkanır.

  b)Gözlere bulaşmışsa gözler bol sabunlu su ile yıkanır,

  c)Sindirim yolu ile alınmışsa ilaç etiketi ile birlikte zehirlenen kişi doktora götürülür.

3-Organofosfor ve karbomatlı bileşiklerden meydana gelen zehirlenmelerde 2-4 mg.Atropin Sülfat damardan yapılır,

4-Pretroitlerle ilgili zehirlenmelerde semptomatik tedavi yapılır,

UYGULAYICILAR İÇİN SEÇİCİ ÖZELLİKLER

1-Fizyolojik güçleri yetersiz,anemik ve bulaşıcı sosysl hastalık geçirenler bu işlerde çalıştırılmamalı,

2-İşe başlayan işçilerde kandaki kolinesteraz aktiviteleri test edilmeli ve bu testler her yıl tekrarlanmalı,

3-Uygulama merkezinde ilkyardım araç ve gereçleri bulunmalı,

4-İlaçlamada çalışan tüm işçilerin kanlarında Biyokimyasal testler her yıl yapılmalıdır.

PESTİSİTLERDE TOKSİKOLOJİNİN TEMEL PRENSİPLERİ

Toksikolojik değerlendirmeler ortalama duruma göre  değil olabilecek en kötü duruma göre veya oluşabilecek en büyük riskler dikkate alınarak yapılır.

Çevre üzerinde olan etkilerin değerlendirilmesinde evcil hayvanlar,çiftlik hayvanları,kuşlar,sudaki fauna ve flora,toprak ve toprak yapısı ile doğrudan veya endirekt olarak insektisitlere maruz kalan insanlar dikkate alınmalıdır.

FAO ve WHO’nun koyduğu temel prensipler ise pestisit (insektisit)üreticilerinin detaylı toksikolojik çalışmaları yapmaları ve bu çalışmaların risksiz seviye bulununcaya kadar devam etmesidir.

TOKSİKOLOJİK DEĞERLENDİRMELER:

1-Akut Toksisite...Ağızdan(oral yolla),Deriden(dermal yolla),Teneffüs(solunum yolu) ile

Tek bir doz veya yüksek doza kısa süreli maruz kalmanın etkisi olarak tanımlanır.Akut toksisite denemelerinde baz alınan rakam LD50  ,  LC50  değerleridir.

LD50 deneme hayvanlarının % 50’sini öldüren doz anlamına gelir,

LC50 insektisitin 1 litre sudaki konsantresinin sucul canlıları öldüren dozu anlamına gelir.

Akut toksisite çalışmalarında LD50 değerinden önce üretici firmalara çalışma yapılan insektisitle ilgili

-Etkisiz seviye

-En düşük etkili seviye

-En düşük öldürücü doz(ölüm meydana getirmeyen en yüksek doz)

-Etki sonucu oluşan semptomlar

-Zehirlenme belirtileri

-Organ ve sistemdeki tahribat  hakkında bilgi verilmelidir.

İnsektisitler hazırlanma,taşınma,kullanma esnasında deri ve gözle temas edebilir.

Kimyasalın direkt olarak deri ve mukoza ile teması sonucu tahrişler olabilir.

2-Subkronik toksisite;Özellikle uygulayıcıları ilgilendirmektedir.Yüksek doza tekrar tekrar maruz kalmanın etkileri olarak tanımlanır.İlaç uygulayıcıları ve sürekli aynı ilaca maruz kalan tüketicilerle çok ilgilidir.Uzun süreli maruziyet sonunda;

Kanserojenite;Uzun süreli ve devamlı maruz kalmanın etkisi ile tümör oluşup oluşmadığının araştırılmasıdır.

Mutojenite;Kanserojenik etki yapan maruziyetin genetik materyel üzerinde değişiklik ve tahribat sonucu hatalı DNA oluşturup oluşturmadığının araştırılması gerekir.

-Üreme hücreleri üzerinde değişiklik olup olmadığı,

-Genetik informasyonun değişebilir veya stabil olmayan bir durumda olup olmadığı incelenmelidir.

Teratojenite;Mutojenik etki yapan maruziyet sonucu dölüt,embriyon ve cenin üzerinde oluşan olumsuz etkilerin araştırılması.

BİYOKİNETİK VE METABOLİK ETKİLERİ

Bir ürünün organ ve dokulardan hızla atılımı ve birikimidir.

~ Canlı organ ve dokular tarafından absorbsiyonu,dağılımı,kalıcılığı araştırılmalıdır,

~ Kolayca ayrışıp zararsız ayrışım ürünlerine dönüşüp dönüşmediği

~ Ayrışma sonucu zararlı(toksik)metabolitlere dönüşen ürünlerin toksik metabolitlerinin neler olduğu,

~ Bu metabolitlerin insan sağlığı üzerine zararlı etkilerinin  neler olduğu araştırılmalıdır,

--İnsektisitler dahil tüm kimyasalların tehlike sınıflandırması genelde akut toksisitesine göre yapılır.Ana sınıflar ;

*Çok zehirli*Zehirli*Zararlı*Aşındırıcı*Tahriş edici   olarak ayrılır.

Yapılan araştırmalar sonucu kronik toksisite etkisi yüksek olan (kanserojenik,mutojenik)maddelerin akut toksisitesi çok düşük dahi olsa çok zehirli ve zehirli sınıfına sokulur.Yapılan tüm toksikolojik çalışmalar sonucu;-Gözlenemeyen en yüksek etki seviyesi,

-Gözlenemeyen etki seviyesi

-Günlük alınabilir miktar (doz);en hassas cinsiyet için bile gözlenemeyen en düşük seviyede etki gösteren doz seçilir.Deneme hayvanlarının vücut ağırlığına göre mg/kg dönüştürülür.Güvenlik faktörü kabul edilen 100 ile çarpılır,insanda vücut ağırlığı ile çarpılması sonucunda günlük alınabilir miktar bulunur.

Pazarlaması yapılan Halk Sağlığı Haşere İlaçları üzerinde Ypılan toksikolojik çalışmalarda Akut Toksisitede;-Ağızdan-Deri ve mukozadan-Solunum ile-Deri hassasiyeti,göz tahrişi etki oranlarının bilinmesi,uygulayıcının maruz kalma oranlarının bilinmesi gerekir.

İlaç uygulayıcıları ile insanlar aktif maddeye değil formüle edilmiş hazır ilaca veya seyreltilmiş süspansiyona (yağlı veya sulu)maruz kalırlar.

Haşere ilacı imalatında kullanılan yardıncı maddelerin ve uygulama sırasındaki seyreltici maddelerin (mazot v.b.)taşıyıcı olarak ilacın toksikolojik özellikleri üzerinde önemli etkileri vardır ve bu tür etkiler genellikle deri üzerine ve solunum ile olur.

Akut toksisitede herzaman uygulayıcı ve ortamdaki insan ve diğer canlıların ilaca hangi yollarla maruz kaldığı çok önemlidir.

Toksisite değerleri ve maruz kalma üzerinde bilgi sahibi olmakla ilaçların tehlikeleri ve riskleri hakkında açık ve net bir fikrimiz olur böylece bunun kabul edilir olup olmadığına karar verebiliriz.

Açık alanda yapılan her türlü ilaçlamada ilaca maruz kalma genellikle deri yolu ile ve solunum yolu ile olur.Ağız yolu ile etkilenmenin önemli rolü yoktur,ancak partikül büyüklüğü 200 mikrondan büyük ise risk doğar.50-150 mikron partiküllerin  daha çok deri ile 50 mikrondan küçük zerreciklerin solunum ve deri ile alınma riski vardır.

Formülasyon şekli,ürün çeşidi,hektara uygulanan aktif madde miktarı biliniyorsa deri ve solunum yolu ile maruz kalma tahmini yapılabilir.Deri ve solunum yolu ile maruz kalma da rakamlar aktif madde miktarını ifade eder.Tahmin edilen maruz kalma ile tolere edilebilen maruz kalmanın değerlerinin karşılaştırılması sonucu risk tahmini ve analizi yapılır.Maruziyet risk getiriyorsa ;

-Uygulama dozu düşürülmeli,

-Uygulama tekniği değiştirilmeli,

-Formülasyon şekli değiştirilmeli

İnsektisitlerin geliştirilmesi diğer kimyasallara göre çok uzun zaman alır.Komplike ve pahalı bir işlemdir,çünkü çok kapsamlı çevre ve toksikolojik incelemeler yapılmaktadır ve bu incelemeler 8-10 yıl zaman almakta 12-14 milyon Euro bir harcama yapılmaktadır.Halk sağlığı amacı ile tüketime sunulan herhangi bir insektisitin maliyeti 250 milyon Euro’yu bulmaktadır.Tolere edilebilir maruziyette veya en düşük etkili dozda kanserojenik,mutojenik,teratojenik etki gösteren herhangi bir insektisitin halk sağlığı haşere mücadelesinde kullanılmasına sağlık bakanlığı imal ve ithal izni vermez.

Verilen izin ile imal ve ithal edilen halk sağlığı,haşere ilaçları bakanlıkça onaylı etiketlerindeki talimata uygun kullanıldığında akut(dermal,oral,solunum)zehirlenme meydana getirmez.

AKREP ve ÖRÜMCEK ISIRMALARI

Örümcek ve akrepler tarafından ısırılma, çoğunlukla ısırılan vücut bölgesi ile sınırlı kalan bir acı veya yanma hissi ve şişkinlik ile sonuçlanır. İnsanı öldürecek derecede güçlü zehirli akrep ve örümcek türleri oldukça azdır ve yurdumuzda bu denli zehirli türler bulunmamaktadır.

Isırılan kişi, hayvanın zehrine karşı alerjik tepkime gösterebilir. Bu durumda tehlike riski daha yüksektir. Ancak benadryl benzeri antihistaminler, çoğunlukla alerjik tepkimeleri rahatlatıcı etkiye sahiptir.

Örümcek veya akrep tarafından ısırılmalarda yapılması gereken en önemli şey, kişiyi sakinleştirmektir. Birçok kişi, ısıran canlı zehirli olmasa bile, panik nedenli olarak anaflaktik şoka girebilmekte ve bu nedenle oksijensiz kalarak hayati tehlike yaşamaktadır. Panik esnasında salgılanan hormonların vücutta dolaşımı hızlandırdığı ve bu nedenle de zehrin vücut içerisinde dağılımını kolaylaştırdığını unutmamak gerekir.

Isırılan yer ilkin olarak şişer ve dokunmaya karşı hassas bir hale gelir. Bu durumda yapılabilecek en mantıklı hareket, buz veya soğuk su içeren bir torba ile ısırılan yer üzerine kompres yaparak şişkinliği indirmeye ve acıyı azaltmaya çalışmaktır. Ancak öncelikle ısırılan bölgenin sabun ve su ile iyice yıkanmasında fayda vardır.


Zehirli bir akrep tarafından ısırılma sonrasında, yüz kaslarında veya vücudun belirli bölgelerinde his yitimi görülebilir. Genel belirtiler ise kalp atışında yavaşlama, kan basıncının yükselmesi, halsizlik, terleme, konuşma ve solunumda güçlüktür. İstemsiz kas seğirmeleri ve görüşte bulanıklık da zehirlenme etkileri arasındadır. Hiperaktivite veya gözlerde olağandışı hareketlilik, çırpınma davranışı ve felç de görülebilir.

Örümceklerin zehri genellikle nörotoksik özelliktedir. Isırılan bölgede şişkinlik ve ödem oluşumu, şiddetli ağrı ve acı hissi, kaslarda spazm görülebilir. Sersemlik, kusma eğilimi, terleme, tükürük salgısında artış, solunum güçlüğü diğer etkilerdir. Bazı örümceklerin zehri ise hemolitik özelliktedir ve ısırılan bölgede nekroza neden olabilir. En zehirli örümcekler, Karadul ve Kahverengi Münzevi Örümcek olarak bilinen türlerdir.

Zehirli akrep veya örümcek ısırmalarında alkolden veya ağrı kesicilerden kesinlikle uzak durmak gerekir. Isırılan yerden zehri emmeye çalışmak da mantıklı bir davranış değildir. Keza ağız içindeki, yemek borusundaki veya midedeki yaralardan (örneğin habersiz olduğunuz bir ülserden) zehrin kana karışma olasılığı oldukça yüksektir. Bazı durumlarda, ısırılmadan 30-60 dakika sonra acı hissi ortaya çıkabilir. Zehrin miktarına, etkinliğine ve ısırılan bölgeye göre bu koşul değişkenlik gösterebilir.

Her türlü ısırılma sonrasında, uygun ve mümkün olan ilkyardımın uygulanmasından sonra en kısa zamanda bir doktora gitmekte fayda vardır. Doktor müdahalesinde morfin bazlı ağrı kesici veya mevcut ise panzehir uygulaması yapılabilir. Ciddi durumlarda ise yine klinik müdahale gereklidir